.jpg)
.jpg)
Krzysztof Jurecki. Mój Kraków z lat 80. XX
wieku. Blaski i cienie
Ekspozycja prezentuje 82 oryginalne odbitki żelatynowo-srebrowe („vintage prints”) z lat
1979-1984 oraz 4 wydruki z negatywów z tych lat, zrealizowane w większym
formacie w 2026 r. Wystawa opiera się na
części mojego archiwum z okresu, kiedy będąc studentem historii sztuki w gmachu
Collegium Maius UJ, dokumentowałem wszystko to, co dotyczyło Krakowa, jego życia
politycznego i kulturalnego. W tym czasie często oglądałem wystawy w galerii
ZPAF, w Krakowskim Towarzystwie Fotograficznym oraz najchętniej w Jaszczurowej Galerii
Fotografii, ponieważ autorski program Adama Rzepeckiego, a zwłaszcza działania
grupy Łódź Kaliska, wydawały mi się najciekawsze w „szarym w pejzażu”
fotografii polskiej.
Wystawa pokazuje prace w zdecydowanej większości nigdy nieprezentowane publicznie. Oryginalne odbitki zaświadczają, że fotografia była dla mnie bardzo ważnym zajęciem i zagadnieniem teoretyczno-historycznym, realizowanym także na seminariach z historii sztuki u dra hab. Piotra Krakowskiego i prof. Mieczysława Porębskiego. Byłem amatorem, ale o pogłębionej świadomości teoretycznej tego czym była i może być fotografia. W latach 1979-1984 prowadziłem Studencką Agencję Fotograficzna na UJ, działając w grupie kilku pasjonatów. Zdjęcia dotyczące życia studenckiego wykonywałem dla kilku roczników studentów historii sztuki, głównie członków Koła Naukowego, świetnie prowadzonego przez Zbigniewa Turleja. Dotyczyły one przede wszystkim objazdów zabytkoznawczych oraz życia politycznego, jak Biały Marsz czy Aukcja na rzecz Solidarności zorganizowana w Muzeum Narodowym. Obecna wystawa składa się z trzech części:
Pierwsza, pt. Życie studenckie w latach 1979-1985.
Zdjęcia pokazują wyjazdy naukowe, w tym do Włoch w 1983 r. z dr. Janem Ostrowskim i dr. hab. Piotrem
Krakowskim. Najważniejsze w tym zbiorze są prace z happeningu zorganizowanego w
1981 r. przez koleżankę ze studiów Annę Baranową, z udziałem m.in. Krystyny
Czerni i studentów teatrologii pod egidą NZS, poświęconego Marcelowi
Duchampowi. Obserwatorem tego spektakularnego wydarzenia był m.in. Marek Ciesielczyk, a moje zdjęcia
miały być wydrukowane w jego niezależnym piśmie „Po prostu Bis”, lecz uniemożliwił
to stan wojenny. Dokumentację parateatralnego wydarzenia wykonałem wraz ze
swoim bratem Jarkiem (właściwe Jerzym) Jureckim; fotografowaliśmy dwoma aparatami.
Było to fascynujące wydarzenie, świadczące o zaangażowaniu
polityczno-artystycznym studentów z NZS. Podobne zaangażowanie miało miejsce
podczas Aukcji w Muzeum Narodowym w Krakowie, przeprowadzonej przez Annę Król,
Tomasza Fiałkowskiego i Andrzeja Starmacha w 1981 r.
Cześć druga pt. Inny Kraków i jego okolice. Oprócz
nietypowych widoków zaniedbanego Kazimierza i Podgórza, niszczejących rzeźb, interesowało
mnie nietypowe pokazanie zabytków i detali. Niektóre zdjęcia pochodzą z wyjazdów
niedaleko Krakowa z doc. Jerzym Gadomskim lub zajęć z konserwatorstwa z mgr.
Zbigniewem Beiersdorfem. Interesowała mnie zwłaszcza tzw. Tandeta oraz żebracy
jako metafora ludzkiej biedy - bez pokazania konkretnej twarzy. Inny Kraków to
także muzyka popularna i zespoły, takie jak: Wały Jagiellońskie czy Budgie. Ciekawi
mnie, czy ktoś poza mną fotografował ten cywilizacyjny relikt czasu, jakim była
ówczesna Tandeta, gdzie handlowano dosłownie wszystkim. Ale inny Kraków oznacza
dla mnie również Kraków romantyczny i symboliczny, o tradycji Młodej Polski, co
także pragnąłem przekazać w swych pracach.
Trzecia cześć pokazu jest najważniejsza. Zapowiada to już
tytuł: Walka o wolność. Strajk na UJ w 1981 roku. Tę walkę - w
sensie ideowym - rozpoczął już pontyfikat papieża Polaka, Jana Pawła II. W
lutym 1981 r. byłem uczestnikiem strajku na UJ, miałem akredytację niezarejestrowanego
jeszcze NZS do jego fotografowania. Strajk UJ i innych krakowskich uczelni był
wynikiem poparcia dla uczelni łódzkich. Ostatecznie NZS został zarejestrowany
18.02.1981 r. Zdjęcia pokazują bramę główną
do Collegium Novum, w tym sprawdzanie przepustek, codzienne chwile, mijające
godziny czy ważne wystąpienia i głosowania. Fotografowałem bez lampy na mało
czułych negatywach - stąd ich niedoświetlenie. W stanie wojennym sfotografowałem
m.in. przebieg manifestacji z 03.05.1982 r. na Rynku Głównym, w której brało
udział kilka, może kilkanaście tysięcy osób. Oczywiście została spacyfikowana
przez ZOMO. Dla podziemnego NZS AGH, na zlecenie Łysego (Dariusza Warpasa zm.
2022 r.), wykonałem zestaw 10 „pocztówek” (9 x 14 cm) pokazujących m.in.
wydarzenia z 03.05. 1982 r. na Rynku, grób Bogdana Włosika w Nowej Hucie oraz portret
z Piłsudskim (reprodukcja). Każdy zestaw liczył 10 sztuk. Razem z bratem Jarkiem
odbiliśmy go w ilości 1000 egz., w sumie 100 zestawów po 10 prac. Z jednego
zestawu pozostały mi tylko 4 oryginalne odbitki. Ale może jeszcze się znajdą,
choć nie ma ich w archiwach IPN.
Fotografie z Krakowa z I połowy lat 80. pokazują spektrum
mojego świata - z jego romantycznym pięknem, symbolicznymi wymiarami
melancholii oraz radością bycia młodym. Mój światopogląd, to kim i jakim
jestem, ukształtował się w Krakowie. Wiele z fotografii, pokazanych na wystawie
w Muzeum UJ, zostało opublikowanych w
albumie Krzysztof Jurecki. Dokument i inscenizowanie. Lata 80. w fotografii
w pryzmacie krytyki sztuki, wydanym przez Miejską Bibliotekę Publiczną
w Lubartowie pod koniec 2025 r.
Ps. Do wystawy dołączonych zostało jeszcze 8 zdjęć będących własnością K. Czerni, a dotyczących happeningu pod Collegium Novum z 1981 r.
Krzysztof Jurecki.
My Cracow in the 1980s. Lights and shadows
The exhibition presents
82 vintage prints from the 1979-1984 period and four prints from negatives made
in the same period, realised in a larger format in 2026. The exhibits were
drawn from a portion of my archive formed at the time when, as a student of art
history in the JU Collegium Maius building, I was documenting everything
related to Cracow, its political and cultural life. During that period I often
visited exhibitions at the ZPAF gallery, the Cracow Photographic Society, and
the Jaszczur Gallery of Photography since I found Adam Rzepecki’s authorial
programme, and especially the activity of the Łódź Kaliska group, to be the
most interesting part of the “grey landscape” of Polish photography.
The majority of the
works presented in the exhibition have never been publicly displayed. The
original prints prove that I have always treated photography very seriously as
a theoretical and historical subject, which I also pursued by taking part in
the art history seminars provided by Dr hab. Piotr Krakowski and Prof.
Mieczysław Porębski. If I was an amateur, I was one with a deeper theoretical
consciousness of what photography was and what it could become. From 1979 to
1984 I supervised the Student Photographic Agency at the Jagiellonian
University together with a few other enthusiasts. I took photographs
documenting student life for a few year grades of art history students,
especially for the Study Group with its excellent leader Zbigniew Turlej. Most photographs
illustrated tours of historical monuments and political events, such as the
White Walk or the Solidarity Auction organised in the National Museum.
The present exhibition
includes three parts:
The first part is named
Student life from 1979 to 1985. The photographs document research
trips, including a visit to Italy in 1983 with Dr Jan Ostrowski and Dr hab.
Piotr Krakowski. However, the most important works in this collection were
taken at a happening dedicated to Marcel Duchamp, organised in 1981 by Anna
Baranowa, a friend from university, with the participation of Krystyna Czerni
and theatre students under the auspices of the Independent Students'
Association (NZS). Among the witnesses of this spectacular event was Marek
Ciesielczyk, and my photographs were to be published in his independent
periodical Po Prostu Bis but the declaration of martial law prevented
the publication. I documented that quasi-theatrical event together with my
brother Jarek (Jerzy) Jurecki; we used two photo cameras. It was a fascinating
demonstration of the political and artistic engagement of Independent Students’
Association. A similar event took place during the Auction at the National
Museum, performed in 1981 by Anna Król, Tomasz Fiałkowski, and Andrzej
Starmach.
The second part is
named The Other Cracow and its surroundings. Next to unusual sights
found in dilapidated Kazimierz and Podgórze districts or crumbling sculptures I
was interested in showing historical monuments and details. Some of the
photographs were taken on trips with Docent Jerzy Gadomski to places near Cracow
or during the art conservation classes held by Mgr. Zbigniew Beiersdorf. I was
especially interested in so-called Tandeta, Cracow’s biggest open-air
market, and beggars as a metaphor for human misery, without showing any
individual faces. However, other Cracow also means popular music and bands,
such as Wały Jagiellońskie or Budgie. I wonder if anyone beside me photographed
the anachronism of Tandeta, a place where you could buy and sell
literally everything. And then, my Other Cracow is also a city of romanticism
and symbolism, with its Young Poland tradition, which is something I wanted to
include in my works.
The third part of the presentation is the most important. Even its title stresses its importance: The Fight for Freedom. Jagiellonian University student strike in 1981. This fight, understood as an ideological struggle, began with the pontificate of the Polish pope John Paul II. In February 1981 I joined a student strike at the Jagiellonian University with accreditation from the still unregistered Independent Students’ Association to photograph the event. The JU strike and similar protests happening in other Cracow’s universities expressed the support for Łódź universities. Eventually, the ISA was registered on 18 February 1981. The photographs show the main entrance to the Collegium Novum, including scenes of pass checking, glimpses of daily life, the passing hours, or important speeches and voting sessions. I used a camera without a flash and low-sensitivity negatives, which is why they are underexposed. During the martial law period, I photographed, among other things, the course of the demonstration that took place in the Main Square on May 3, 1982, attended by several thousand people. Of course, it was pacified by the riot police. For the underground ISA, on behalf of “Łysy” (Dariusz Warpas, died in 2022), I made a set of 10 “postcards” (9 x 14 cm) showing, among other things, the events of May 3, 1982, in the Market Square, the grave of Bogdan Włosik in Nowa Huta, and a portrait of Piłsudski (reproduction). Each set consisted of 10 pieces. Together with my brother Jarek, we printed 1,000 copies, a total of 100 sets of 10 pieces. I only have 4 original prints left from one set. But maybe there are more, even though they are not in the National Institute of Remembrance archives.
The photograhs taken in
Cracow during the early 1980s reflect the spectrum of my world, with its
romantic beauty, symbolic dimensions of melancholy, and the joy of youth. My
worldview, who and what kind of person I am, was shaped in Cracow. Many of the
photographs shown at the JU Museum exhibition were published in an album titled
Krzysztof Jurecki. Documenting and Staging. The 1980s in Photography through
the Prism of Art Criticism, published by the Municipal Public Library in
Lubartów at the end of 2025.
P.S. The exhibition also includes 8 photos owned by K. Czerni, relating to the happening at Collegium Novum in 1981.
Krzysztof Jurecki
Trans. Paweł Siemianowski
.png)
.jpg)
